Αρχείο

Posts Tagged ‘Τέος Ρόμβος’

Γεώργιος Κηπιώτης: Ένας φίλος των παιδιών

Δεκέμβριος 27, 2016 Σχολιάστε

Γεώργιος Κηπιώτης: Ένας φίλος των παιδιών

Τέος Ρόμβος & Μιντιλού

Πανοπτικόν 2016

15542392_10153988257690685_5159620329778319629_n

Θεωρώ σχεδόν απίθανο κάποιος ο οποίος αντικρύζει το συγκεκριμένο βιβλίο να θεωρήσει πως είναι κάτι το οποίο θα λαχταρούσε να διαβάσει. Ο τίτλος, παρότι ακριβέστατος ως προς την περιγραφή της κεντρικής μορφής του βιβλίου είναι συνάμα παραπλανητικός μιας και δεν υπονοεί καν το πόσο πολύπλευρη είναι αυτή η προσωπικότητα, και ως εκ τούτου τα πόσα άκρως ενδιαφέροντα ζητήματα πραγματεύεται το πόνημα αυτό των Ρόμβου, Μιντιλού και Κηπιώτη. Ακόμη κι αν κάποιος δεν σταθεί στον τίτλο και το φυλλομετρήσει, πιθανώς να διστάσει μπροστά στις αμέτρητες σελίδες της καθαρεύουσας. Κι όμως, οι συγγραφείς συνέθεσαν με τέτοιο τρόπο τα αρχειακά τεκμήρια ούτως ώστε το βιβλίο να έχει ροή και ρυθμό. Μάλιστα η εναλλαγή των ζητημάτων τα οποία πραγματεύεται το κάθε κεφάλαιο, σε συνδυασμό με τα αναστοχαστικά δοκίμια του Ρόμβου, κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Η προσφορά του Τέου Ρόμβου στην σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία είνα αδιαμφισβήτη, τουλάχιστον για όσους τον διαβάζουν. Στο προηγούμενό του βιβλίο, το Γεώργιος Νέγρος: Ο τίγρης του Αιγαίου απέδειξε πως εάν δεν γινόταν ένας εξαιρετικός συγγραφέας θα μπορούσε να γίνει ένας εξίσου εξαιρετικός ιστορικός γλωσσολόγος, επανασυνθέτοντας την γλώσσα του Αιγαίου κατά τον 19ο αιώνα με τέτοιο τρόπο ούτως ώστε θα μπορούσε εύκολα να μας πείσει ότι πρόκειται για τα χειρόγραφα κάποιου που ανευρέθησαν κάπου στη Σύρα, όπως έγινε με το αρχείο του Κηπιώτη. Αυτό το τελευταίο αποτέλεσε άλλωστε την αφορμή αλλά και το υλικό για το παρόν βιβλίο. Σε αυτό ο Ρόμβος και η Μιντιλού μας παρέχουν επί της ουσίας δυο βιβλία κι όχι ένα.

Οι συγγραφείς μέσω της αρχειακής σταχυολόγησης μας παρέχουν ένα συνεκτικό ιστορικό αφήγημα. Αυτό αποτελεί την πορεία της ζωής του Γεωργίου Κηπιώτη, ή καλύτερα αυτό της νεώτερης Ελλάδας μέσω της ζωής του Κηπιώτη. Ο Κηπιώτης, θεολόγος αλλά κυρίως γυμναστής, ευφορούμενος από τον ελληνικό μεγαλοϊδεατισμό—τον εθνικισμό δηλαδή του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα—προκειμένου να υπηρετήσει τις ιδέες του ταξίδεψε και τοποθετήθηκε σε μια σειρά από περιοχές της οθωμανικής αυτοκρατορίας προκειμένου να αφυπνίσει εθνικά τους εκεί πληθυσμούς. Εν τέλει, από μια σειρά από συγκυρίες, σχετιζόμενες και με τις πολιτικές εξελίξεις και τον εθνικό διχασμό—καθότι δεδηλωμένος Βενιζελικός—βρέθηκε στη Σύρο όπου και παρέμεινε επί της ουσίας μέχρι το τέλος της ζωής του. Ο Κηπιώτης υπήρξε ιδεολόγος, φυσιολάτρης, και αφοσιωμένος στη νέα γενιά. Την τελευταία την υπηρέτησε ως γυμναστής, δάσκαλος, πρόσκοπος, αλλά κυρίως ως φίλος. Μέσα από τα κείμενά του, την αλληλογραφία του με συγγενείς και φίλους, πολλοί εκ των οποίων ήταν μαθητές του ή πρόσκοποί του, παρακολουθούμε την κοινωνική και ιστορική εξέλιξη της νεώτερης Ελλάδας αλλά και της Ευρώπης, τις επιδράσεις των πολέμων και των οικονομικών κρίσεων στην Ελληνική, αλλά όχι μόνο, κοινωνία. Παρακολουθούμε λ.χ. την γεωγραφική ανάπτυξη του Ελληνικού κράτους μέσω των Βαλκανικών πολέμων αλλά και την συρρίκνωσή του μετά την αποτυχημένη ιμπεριαλιστική εκστρατεία της δεκαετίας του ’20. Βλέπουμε τα αποτελέσματα του Εθνικού Διχασμού με τις συνεχείς απολύσεις και μεταθέσεις δημοσίων υπαλλήλων, αλλά και τις συλλήψεις και τραμπουκισμούς κατά των αντιφρονούντων. Γίνεται θεατή
η βίωση της κρίσης του μεσοπολέμου από τα λαϊκά και μικροαστικά στρώματα αλλά και το μέγεθος της επισιτιστικής κρίσης κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Αυτά είναι ορισμένα από τα ζητήματα και γεγονότα τα οποία θίγονται μέσω της πορείας του βίου του Κηπιώτη.

Ταυτόχρονα με την εξέλιξη του βιβλίου έχουμε μια σειρά από αναστοχαστικά δοκίμια του Τέου Ρόμβου. Τα δοκίμια αυτά πραγματεύονται ζητήματα τα οποία θίγονται στο βιβλίο, όπως ο πατριωτισμός και ο εθνικισμός τόσο γενικά όσο και ειδικά ως προς την περίπτωση της Μακεδονίας. Τα ζητήματα της πολιτικής, της παιδείας, της στρατιωτικοποίησης της ζωής μέσω της πραγμάτευσης του προσκοπισμού είναι ακόμη μερικά ζητήματα πάνω στα οποία στοχάζεται και ταυτόχρονα αυτοαναλύεται ο Ρόμβος. Επιπλέον γίνεται αναφορά και ζητήματα όπως ο έρωτας και ο θάνατος με τη βαθιά προσωπική και συνάμα βαθιά διεισδυτική ματιά του συγγραφέα.

Θα ήταν παράληψη να μην αναφερθώ στην άκρως προσεγμένη έκδοση και αξίζουν συγχαρητήρια στους συνεπιμελητές, Κώστα Δεσποινιάδη και Χαρά Πελεκάνου. Στον πρώτο αξίζουν επιπλέον συγχαρητήρια γιατί μας παρέδωσε μια έκδοση που την σήμερον ημέρα μάλλον θα παρέμενε σε κάποιο συρτάρι όπως τα αρχεία του Κηπιώτη μέχρι να τα βρει κάποιος Τέος και κάποια Χαρά μιας μεταγενέστερης εποχής.

 

Χρίστος Μάης

Βιβλιοκριτική: «Γεώργιος Νέγρος: Ο Τίγρης του Αιγαίου» του Τέου Ρόμβου

Δεκέμβριος 25, 2012 Σχολιάστε

Γεώργιος Νέγρος: Ο Τίγρης του Αιγαίου

Τέος Ρόμβος

Πανοπτικόν

2012

Image

Πρόκειται για το τελευταίο μυθιστόρημα του αγαπημένου φίλου Τέου Ρόμβο. Η ανάγνωσή του υπήρξε ανορθόδοξη αφού πρώτα άκουσα τι είχαν να πουν γι αυτό άλλοι αλλά κυρίως ο ίδιος ο Τέος κατά τη διάρκεια της βιβλιοπαρουσίασης που έλαβε μέρος στο Αυτόνομο Στέκι πρόσφατα κι έπειετα το διάβασα. Ως εκ τούτου όσο κι αν προσπαθούσα να το διαβάσω υπό το δικό μου αυτόνομο πρίσμα η συζήτηση που είχε προηγηθεί τριγυρνούσε στο μυαλό μου.

Η γραφή. Απλά εξαιρετική, μου θύμησε τη ντοπιολαλιά των προγόνων μου πίσω στη μεγαλόνησο σε τέτοιο βαθμό που εάν δεν ήξερα τον συγγραφέα θα νόμιζα πως γράφτηκε από κάποιο γλωσσολόγο ειδικευμένο στις νησιωτικές διαλέκτους.

Ο χωροχρόνος. Μια ανθρωπο(γεω)γραφία του Αιγαίου δυο αιώνες πριν. Ανασύνθεση των νησιών, των χωριών και πόλεων και κυρίως των ανθρώπων, όχι μόνο ως άτομα αλλά και των οικονομικών και κοινωνικών συσσωματώσεων της εποχής με αναφορές στη διάταξη των δυνάμεων, τόσο των εξωγενών (ξένες δυνάμεις, οθωμανική αυτοκρατορία, ελληνικό κράτος) όσο και των ενδογενών εντός των τοπικών (νησιωτικών) κοινωνιών.

Το θέμα. Ένας πειρατής, ο Γεώργιος Νέγρος, αφηγείται…Μέσα από την αφήγηση ο Νέγρος δεν εξιστορεί απλά τις περιπέτειες του και αυτές των συντρόφων του αλλά τη σχέση του με την εξουσία, την αλληλεγγύη, την απέχθεια προς τη βία ασχέτως εάν είναι αναγκαία. Η ιστορία του Νέγρου, υπαρκτού προσώπου, και αυτή του συγγραφέα συναντιούνται. Δυο ανυπότακτα πνεύματα εξιστορούν μια και μοναδική ιστορία. Η ζωή, τα βιώματα και οι ιδέες του ενός αποτελούν το προϊόν αφήγησης του άλλου. Μια ενδιαφέρουσα πτυχή αποτελεί η αρχική στάση του Νέγρου έναντι των Ελλήνων, μιας και όντας καταπιεσμένοι θεωρούσε πως θα έπαιρναν θέση δίπλα του ενάντια στους καταπιεστές. Κάτι το οποίο δεν ίσχυσε μέχρι τέλους και βλέπουμε μια μεταστροφή του Νέγρου λίγο πριν το τέλος όταν αντιλαμβάνεται πως η προδοσία ή η αλληλεγγύη είναι παντελώς ανεξάρτητη από την εθνική καταγωγή.

Εάν επιμείνει κάποιος στα στοιχεία της γλώσσας, της αναπαράστασης του Αιγαίου ή και της πειρατείας παρότι όντως φαντάζουν εκ πρώτης όψεως να παίζουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο έργο του Ρόμβου έχει χάσει την ουσία. Ο Ρόμβος προσπαθεί μέσα από τις σελίδες του βιβλίου να αναδείξει τη συλλογικότητα αλλά και τα χαρακτηριστικά της αλληλεγγύης και της πάλης ενάντια σε κάθε μορφή εξουσίας αλλά και ενάντια στο φετιχισμό της βίας. Μόνο με αυτό τον τρόπο η ουτοπία παραμένει ζωντανή και ίσως πάψει μια μέρα να αποτελεί ουτοπία.

ΥΓ Όταν ήμουν μικρός πάντα ήθελα το πειρατικό καράβι των Lego. Η πολυεθνική των παιχνιδιών πιθανώς μετά από έρευνες αναγνώρισε πως η ανυπότακτη φύση της παιδικότητας θα οδηγούσε τα παιδιά στο να επιλέγουν το πειρατικό από το καράβι των διωκτών τους και ως εκ τούτου το κοστολογούσε πιο ακριβό. Έτσι κατέληξα με το καράβι των “καλών”, που ήταν πιο φθηνό και κομφορμιστικό, άνευ φαντασίας…από τότε είχα ένα αποθημένο σε σχέση με τους πειρατές και εν μέρει ικανοποιήθηκε από την ανάγνωση του βιβλίου. Ευχαριστώ Τέο!

ΥΓ2 Ένα πολύ μεγάλο κομμάτι των πρωτογενών πηγών που χρησιμοποιήθηκαν για τη συγγραφή του βιβλίου έγιναν διαθέσιμες από τον συγγραφέα στο προσωπικό του ιστολόγιο http://romvos.wordpress.com και αποδεικνύει για άλλη μια φορά στην πράξη μια βασική ρήση που θεωρώ πως τον χαρακτηρίζει βάση της σύντομης γνωριμίας μας, και αυτή δεν είναι άλλη από την omnia sunt communia.